2.1. arac?d?r. Alt?n tahvili ihrac?, t?pk? D?BS’lerde oldu?u gibi

2.1. Alt?n Tahvili

Ülkemizde son y?llarda,
‘yast?k alt?ndaki’ alt?nlar?n ekonomiye kazand?r?lmas? ad?na bir dizi giri?imlerde
bulunulmakta olup, alt?n tahvili de bu giri?imleri destekleyen bir borçlanma
arac?d?r.

We Will Write a Custom Essay Specifically
For You For Only $13.90/page!


order now

Alt?n tahvili ihrac?, t?pk?
D?BS’lerde oldu?u gibi Hazine Müste?arl??? taraf?ndan yap?lmakta ancak bu kez
Ziraat Bankas? ?ubeleri arac?l???ndan yararlan?lmaktad?r.

Alt?n tahvili yat?r?m? için
yaln?zca bireysel yat?r?mc?lar ba?vurabilmekte olup, tüzel ki?ilerin yat?r?m
yapmas? mümkün de?ildir.

Alt?n tahvilleri,
yat?r?mc?lar?na her 6 ayda bir TL cinsinden, alt?n fiyat?na endeksli olarak
kupon ödemesi yapmakta olup, kupon oranlar?, ihraçtan önce yat?r?mc?lara
duyurulmaktad?r.

Bu yat?r?m arac?nda da en
önemli avantaj, bu ürünün te?vik edilmesi amac?yla uygulanmakta olan %0 stopaj
oran?d?r.

Yast?k alt?ndaki alt?nlar? ile
alt?n tahvili alan yat?r?mc?lar, hem alt?nlar?n fiziken muhafazas?ndan do?an
riski bertaraf etmekte, hem de bu varl?klar? üzerinden bir getiri elde
etmektedirler. Yat?r?mc?lar, normal ko?ullarda yaln?zca de?er art?? kazanc? elde
edecekken, bu ürünle bir de faiz getirisi elde etmektedirler.

Hazine Müste?arl??? verilerine
göre, 2017 y?l?nda 1. ?hraç döneminde 4 etapta alt?n tahvili ihraç edilmi?
olup, bu tahvil ihraçlar?n?n;

–      
Vadesi: 728 gün,

–      
Kupon Dönemleri: 6 Ay

–      
Kupon Oranlar?: 1,20%

–      
?hraçta Kabul Edilen Alt?n Miktar?
Toplam?: 1.145.709 Gram

olarak gerçekle?mi?tir.

 

2.2. Gelir Ortakl??? Senetleri

Gelir Ortakl??? Senetleri,
devlet kurumlar?na ait tesislerin kâr?na ortak olma imkân? sunan senetlerdir.
Bu senetler, enerji, ula??m ve haberle?me gibi farkl? tesislerin gelirlerini
kapsayabilir.

Bu senetler, yat?r?mc?s?na,
kurulu?lar?n mülkiyetine ili?kin bir hak sunmamakta olup, yaln?zca gelirlerine
ortakl?k sa?lar. Dolay?s?yla asl?nda senedin isminde yer alan ‘ortakl?k’
ifadesi, tam anlam?yla bir varl?k ortakl???n? de?il, yaln?zca kâra ortak olmay?
ifade etmektedir. Bu yönüyle bak?ld???nda, asl?nda de?i?ken faizli bir tahvil
niteli?inde oldu?unu söylemek yanl?? olmayacakt?r.

Bu yat?r?mlar, faiz
hassasiyeti bulunan yat?r?mc?lar taraf?ndan s?kl?kla tercih edilebilmektedir.

 

2.3. TCMB Likidite Senetleri

Likidite senetleri, piyasadaki
mevcut likidite düzeyinin ?ekillendirilmesi amac?yla ve de aç?k piyasa
i?lemlerinin etkinli?inin yükseltilmesi maksad?yla kullan?lmakta olan bir para
politikas? arac?d?r.

Likidite senetleri temel
olarak a?a??daki özellikleri ta??r:

–      
TCMB taraf?ndan, kendi nam ve hesab?na ihraç
edilmektedir.

–      
?hraçlar?n vadesi azami olarak 91 gündür.

–      
?skontolu olarak ihraç edilmektedirler ve
k?ymetli evrak özelli?ini ta??rlar.

TCMB web sayfas?ndaki
istatistikler incelendi?inde, bu senetlerin en son 2007 y?l?nda, 2008 vadeli
olarak ihraç edilmi? oldu?u görülmektedir. Dolay?s?yla günümüzde aktif olarak
kullan?lan bir yat?r?m amac? oldu?u söylenemez.

 

2.4. Repo / Ters Repo

Repo deyimi ?ngilizce
“Repurchase Agreement” teriminin k?salt?lm?? ?ekli olup, geri sat?n
alma taahhüdü ile satmak anlam?na gelmektedir.

Repo, bir ki?i yada kurulu?un
di?er bir ki?i yada kurulu?a,

–       Belirli
bir vade sonunda,

–       Belirli
bir faiz oran? ile ve

–       Önceden
belirlenen bir vade sonunda

geri sat?n al?naca?? taahhüdü
ile yap?lan menkul k?ymet sat???n? simgeleyen sözle?medir.

??lemin özü geri alma taahhüdü
ile yap?lan menkul k?ymet sat??? kar??l???nda faiz ile para toplamakt?r. Ters
repo ise, benzer ?ekilde, geri satma taahhüdü ile al?nan menkul k?ymetlerin
vade sonunda anapara ve faiz al?narak geri verilmesi i?lemidir. Repo i?leminde
iki taraf da kar??l?kl? olarak yükümlülük alt?na girmektedir.

Asl?nda bu i?lem, basit bir borçlanma
i?lemi olup, borç alan taraf, ödünç bir menkul k?ymet vermektedir.

Repo i?lemleri, genelde TCMB
taraf?ndan, piyasa likiditesinde geçici s?k???kl?k ya?and???nda, Bankalar?n
likiditesinin art?r?lmas? için kullan?lmaktad?r. Bu i?lemlerde TCMB, ileride
belirli bir tarihte geri satmak vaadi ile menkul k?ymet sat?n al?r. Sat?n alma
tarihinde, geri sat?m fiyat? da belirlenmi?tir. TCMB, piyasadaki likiditede
geçici bir fazlal?k oldu?unda da ters repo i?lemine ba?vurarak, piyasadaki
fazlal??? geçici olarak çekmek için, bu i?lemin tam tersini
gerçekle?tirmektedir.

 

 

3.     D?BS, Eurobond ve Repo
??lemlerinin Vergilendirilmesi

Bu bölümde, D?BS, Eurobond ve
repo i?lemlerinin, tam mükellefler içi vergilendirilmesine yer verilmi?tir1:

 

3.1. D?BS Faiz Gelirleri

D?BS’lerden kaynaklanan faiz
gelirleri,

–       Tam
mükellef kurumlar için

o   
Sermaye ?irketlerinde 0%, di?er kurumsal
yat?r?mc?larda 10% oran?nda stopaja tabi olup,

o   
Kurumlar Vergisi beyan?na tabidir. (Stopajlar
mahsup edilmektedir.)

 

–       Tam
mükellef gerçek ki?iler için ise,

o   
10% oran?nda stopaja tabi olup,

o   
Gelir Vergisi beyan?na ise tabi de?ildir.

 

3.2. D?BS Al?m Sat?m Kazançlar?

D?BS’lerden kaynaklanan al?m sat?m kazançlar?,

–       Tam
mükellef kurumlar için

o   
Sermaye ?irketlerinde 0%, di?er kurumsal
yat?r?mc?larda 10% oran?nda stopaja tabi olup,

o   
Kurumlar Vergisi beyan?na tabidir. (Stopajlar
mahsup edilmektedir.)

 

–       Tam
mükellef gerçek ki?iler için ise,

o   
10% oran?nda stopaja tabi olup,

o   
Gelir Vergisi beyan?na ise tabi de?ildir.

 

3.3. Eurobond Faiz Gelirleri

Eurobond faiz gelirleri,

–       Tam
mükellef kurumlar için,

o   
0% oran?nda stopaja tabi olup,

o   
Kurumlar Vergisi beyan?na tabidir.

 

–       Tam
mükellef gerçek ki?iler için ise,

o   
%0 oran?nda stopaja tabi olup,

o   
Beyan s?n?r?n? a?mas? halinde, stopaja tabi
tutulmu? di?er tüm menkul ve gayrimenkul sermaye iratlar? ile birlikte beyan
edilir.

 

3.4. Eurobond Al?m Sat?m Kazançlar?

Eurobond al?m sat?m kazançlar?,

–       Tam
mükellef kurumlar için,

o   
Stopaja tabi de?ildir.

o   
Kurumlar Vergisi beyan?na tabidir.

 

–       Tam
mükellef gerçek ki?iler için ise,

o   
Stopaja tabi de?ildir.

o   
Gelir Vergisi beyan?na tabidir.

 

 

3.5. Repo Kazançlar?

Repo kazançlar?,

–       Tam
mükellef kurumlar için,

o   
15% oran?nda stopaja tabidir.

o   
Kurumlar Vergisi beyan?na tabidir. (Stopajlar
mahsup edilmektedir.)

 

–       Tam
mükellef gerçek ki?iler için ise,

o   
15% oran?nda stopaja tabidir.

o   
Gelir Vergisi beyan?na tabi de?ildir.

 

Yukar?da, 5 farkl? kazanç türünün tam mükellef kurumlar ve
gerçek ki?iler aç?s?ndan vergilendirilmesi uygulamalar?na yer verilmi?tir.

Taraf?mca olu?turulmu? olan a?a??daki tabloda, bu
vergilendirme esaslar? özetlenmi?tir:

Tablo: D?BS, Eurobond
ve Repo Kazançlar?n?n, Tam Mükellef Kurum ve Gerçek Ki?iler Aç?s?ndan
Vergilendirilmesi

3.6. Bankalar?n BSMV Yükümlülükleri

Önceki ba?l?klarda, tam
mükellef gerçek ve tüzel ki?ilerin menkul k?ymet i?lemlerindeki
vergilendirilmesine de?indik. Ancak bilindi?i üzere, bankalar da çok büyük tutarl?
menkul k?ymet portföyü ta??makta olup, çok say?da D?BS ve Eurobond i?lemi
yapmaktad?rlar.

Bankalar, yukar?daki bölümde
aç?klanm?? olan “Tam Mükellef Kurum” niteliklerinin ötesinde, ayr?ca Banka ve
Sigorta Muamele Vergisi’ne (BSMV) de tabidirler.

Buna göre, ilgili mevzuat
gere?i, bankalar, menkul k?ymet i?lemleri de dahil olmak üzere, yapt?klar?
i?lemlerden lehe kalan tutarlar üzerinden BSMV ödemekle mükelleftirler. Bu BSMV
yükümlülü?ü ve BSMV oranlar?, i?lemden i?leme farkl?l?k göstermektedir.

D?BS i?lemlerine ili?kin, bankalar?n BSMV yükümlülü?ünü
özet bir tabloda göstermek gerekirse:

 

 

1
D?BS’lerin, 2006 y?l? sonras? ihraç edildi?i varsay?lm??t?r.